Kosova’da Kurulan Yeni Hükümetten Beklentiler Nelerdir?

KOSOVA’DA KURULAN YENİ HÜKÜMETTEN BEKLENTİLER NELERDİR?

SRPSKA LISTA İLE ORTAKLIK NE DEĞİŞTİRİR?

11 Haziran’da yapılan seçimlerin ardından PDK-AAK-Nisma-AKR koalisyonunu ile Kosova’da yeni hükümet kuruldu. Hükümetin Başbakanı Ramush Haradinaj oldu. Meclisin açılış oturumunda Haradinaj konuşmasını hem Arnavutça hem de bazı yerlerde Sırpça gerçekleştirdi.  Ve kurulan hükümetin Sırbistan ile diyalog konusunda önemli adımlar atacağı duyruldu. Diğer öncelikli konuların ekonomik kalkınma ve sağlık reformu olduğu söylendi.

Kosova, ilginç bir siyasi sürecin içine girmiş bulunmaktadır. Bir taraftan ülke siyasetini idare edebilecek bir potansiyelde görülmeyen Haradinaj liderliğinde kurulan yeni hükümet, diğer tarafta Sırplarla mecburiyetten oluşan bir yakınlaşma...

Haradinaj bu seçimlerin en çok kazanan ismi oldu. Partisinin aldığı az miktardaki oy ile PDK’nın kendisine olan mecburiyetinden yararlanıp Başbakanlık koltuğunu kazandı. Diğer taraftan Sırbistan hükümetinin sevmediği ve bir an önce yargılanmasını istediği bir savaş suçlusu iken, ülkesindeki Sırp partisinden koalisyonu için destek istedi. Ve bu girişimiyle Sırbistan hükümeti tarafından olumlu karşılandı.

Sırpska Lista’nın hükümete desteğini sunmasıyla birlikte Belgrad yönetimi Kosova Başbakanı hakkındaki görüşlerinde ılımlı bir dil kullanmaya başladı. Bu durum gösteriyor ki Sırbistan, iç siyasetinde kullandığı milliyetçi argümanları yeri geldiğinde pragmatik olarak ötelemekte veyahut görmezden gelebilmektedir. Sırbistan’ın bu tavrı yadırganacak bir şey değildir. En nihayetinde Kosova’daki Sırpların geleceği için hükümet ile ortak ilişki içinde olan bir “Srpska List”, mecburiyetten mecliste koltuk sahibi olan bir “Srpska List”ten daha faydalı olacaktır. Anlaşılmaktadır ki Vucic’in Kosova siyasetindeki bundan sonraki stratejisi hükümet ile koordinasyonda olan bir Sırpska List olacaktır. Kosova siyasetine iktidarın davetiyle entegre olan bir Sırp partisi Belgrad yönetimi için daha faydalı olacaktır. Böylelikle henüz yeterli politik gücü ve sandalye sayısı olmayan Sırpların Kosova siyasetinde öncelikle nüfuz elde etmeleri kolaylaşacaktır.

Şu anlaşılmalıdır ki Sırpların sandalye sayılarında herhangi bir değişiklik söz konusu değildir. Sırpların anayasal hakları olan 10 sandalye kotası  zaten hükümet ile ortaklık yapsalar da yapmasalar da bulunmaktadır. Fakat buradaki temel mesele iktidarın mecliste yeterli oy çoğunluğuna ulaşabilmesi için Sırplarla işbirliği yapmak zorunda kalmasıdır. Koalisyon öncesinde Srpska List ile defalarca görüşülmüştür. Bu durum Kosova siyasetinde önemli bir gelişmedir.

Peki Sırplar yeni hükümetin ordu kurma girişimini engelleyebilirler mi? veyahut mecliste ne değişir?

Mecliste matematiksel olarak bir şey değişmeyecektir. Mecliste ordu konusunda bir oylama yapıldığında Sırpların bunu engelleyecek oy potansiyelleri yoktur. Fakat hükümete destek vermeleri karşılığında Haradinaj koalisyoundan Sırp Belediyeler Birliği, Kosova ordusu, Sırbistan ile diyalog süreci konusunda bazı sözlerin alındığı düşünülebilir. Koalisyon içi krizlerin yaşanmaması için Haradinaj’ın her iki tarafı memnun edici adımlar atması gerekmektedir. Ayrıca savaş suçları konusunda Sırbistan’ı ılımlı bir eksene çeken bu siyasi gelişmeyi hemen harcamayacaktır. Bu nedenle belli bir süre her iki tarafın memnuniyeti ön planda olacaktır.

Kurulan Hükümete Yorumlar

Kosova’da aslında kurulabilecek en iyi hükümet kurulmuştur. Seçim sonrasında PDK’nın iktidarı bırakmak istemeyeceği gayet açıktı. Fakat kiminle hükümeti kuracağı konusu çok belirsizdi. Kamuoyu tarafından, hükümetin LDK ile yeniden kurulacağı ya da seçimlerde önemli bir başarı elde ederek ikinci sıraya yerleşen Vetvendosje’ye hükümetin kurulma görevinin verileceği düşünülüyordu. PDK’nın Sırplarla muhtemel bir koalisyon içinde olma durumu ise kafalarda soru işareti uyandırıyordu. Parti tabanının rahatsız olacağı düşünülmekteydi. Fakat beklenen olmadı. Çünkü PDK kendi tabanını bu gerekli koalisyona ve Haradinaj’ın Başbakanlığına ikna edebildi. Sırpların sayısal olarak parlamentodaki zayıflığı da hükümetin tabanını ikna etmede kullandığı bir argüman oldu. Vetevendosje ve LDK ile kurulması pekte mümkün olmayan hükümet, Pacolli’nin de LDK’dan ayrılıp iktidar saflarına katılmasıyla geride kalan parti ve azınlık guruplarıyla ancak kurulabidi.

O yüzden PDK, kurulan bu hükümetin yıkılmaması için önemli bir çaba sarfedecektir. En az iki yıl süreceğini düşündüğüm bu hükümetin bu süre zarfından önce yıkılması PDK’ya daha fazla oy kaybettirecek ve neticede bir sonraki seçimlerde Vetvendosje’nin yükselişine sebep olabilecektir. Erken seçimlere oylarını artıracağı düşüncesiyle giden ve istediğini elde edemeyen PDK, bu sefer bu riski almak konusunda temkinli olacaktır.

Ayrıca Sırpların merkez Kosova siyasetindeki görünürlüklerini artırmalarına sebep olacak bu birliktelik Avrupa tarafından olumlu karşılanmaktadır. Savaş suçları konusundaki gerilimi hafifleten bu koalisyonun buna ek olarak Kosova ve Sırbistan arasındaki diyalog sürecine de olumlu yansıyacağı düşünülmektedir.  Sırbistan ile olan ilişkiler dışında bu koalisyonun muhtemel başarısı iç siyasette kapsayıcı bir anlayışın zeminini oluşturacaktır.

Muhtemel bir başarısızlıkta – ki PDK hükümetinin bu konuda karnesi zayıflamaya başlamıştır – PDK’nin kendini toparlaması ve halk nezdinde güven tazelemesi pek de kolay olmayacaktır. O nedenle iç ve dış politikada etkisi artan Sırpların ötesinde genel olarak Kosova’daki ekonomik durumun iyileştirilmesi, işsizlik oranının düşürülmesi, sağlık sisteminin yapılandırılması, eğitimin güncelleştirilmesi gibi hayati öneme sahip alanlarda net adımların atılmaya başlanması gerekmektedir.  Anlaşılmalıdır ki Sırbistan ile olan diyalog süreci, vize serbestliği gibi bölgesel konuların ötesinde ülkenin en temel konularda sıkıntıları mevcuttur.