ADAY PROFİLLERİ: Bosna Hersek Genel Seçimleri

-7 EKİM-

 BOSNA HERSEK GENEL SEÇİMLERİ

- ADAY PROFİLLERİ - 

Bosna Hersek seçimleri 7 Ekim Pazar günü yapılacak. Ülkede kayıtlı seçmen sayısı, 3 milyon 381 bin 963’tür. Bu seçimlerde; Üçlü Devlet Başkanlığı Konseyinin Boşnak, Sırp ve Hırvat üyeleri ve kanton, entite ve devlet düzeyindeki hükümetler ve milletvekilleri belirlenecek. İki entiteden biri olan Sırp Cumhuriyeti’nde cumhurbaşkanı ve yasama organı seçimleri de yapılacak. Bosna Hersek seçim komisyonu devletin farklı seviyelerinde yapılacak 2018 seçimlerine, 67 siyasi partinin katılacağını açıkladı. 34 bağımsız aday ve 34 ittifakla birlikte 135 siyasi unsur seçimlerde yarışacak. Üçlü Devlet Başkanlığı Konseyi için Boşnak partileri 6, Sırp partileri 5, Hırvat partileri 4 aday çıkardı.

Adayların çoğu Üçlü Devlet Başkanlığı Konseyi Boşnak koltuğu için yarışacak. Boşnakların, ülkenin en fazla nüfusuna sahip olması ve siyasi birlikten yoksun olması rekabetin fazla olmasını sağlıyor.

Seçimler öncesi Boşnak ve Hırvat Federasyonu’nda en tartışmalı konu; “seçim kanunu” idi. Özellikle Hırvatlar seçimlerden önce seçim kanununun değiştirilmesini istiyordu fakat bu talep gerçekleşmedi. Boşnak-Hırvat Federasyonu’nda mutabakata varılan bir seçim yasasının olmaması seçimler sonrasında tartışmaların devam etmesine sebep olacak.

Sırp Cumhuriyeti entitesinde ise seçim öncesi en tartışmalı konu; “David Dragiçeviç” idi. Mart ayında Banja Luka şehrinde ölü bulunan David Dragiçeviç’in neden ve kim tarafından öldürüldüğü henüz bilinmiyor. Sırp Cumhuriyetinde yaşayan Sırplar gencin polisler tarafından öldürüldüğünü düşünüyor. Bu durum Sırp tarafındaki siyasete güvenin azalmasına sebep oluyor. Seçimlerden sonra kurulacak hükümetten, Dragiçeviç davasının sonuçlanması istenecektir.

Zeljko Komsic ve Denis Bekiroviç sosyal demokrat çizgisinde olan iki siyasetçidir. Hırvat aday Komsic, Boşnaklar tarafından sevilen bir isimdir. Bosna Hersek Üçlü Devlet Başkanlığı Konseyi’ne Boşnaklar adına Şefik Caferoviç’in, Hırvatlar adına Željko Komşiç’in, Sırplar adına Mladen Ivaneviç’in seçilmesi Boşnaklar lehine olabilir. Ülkenin Avrupa-Atlantik kurumlarına entegrasyonu açısından ve devlet düzeyindeki kararlarda “ortaklık” kurulması bakımından olumlu bir gelişme olabilir.

Üçlü Devlet Başkanlığı Konseyi için yarışacak önemli adayların profilleri şu şekildedir:

Üçlü Devlet Başkanlığı Konseyi –Boşnak-Hırvat-Sırp Adaylar

Boşnak Adaylar

Stranka Demokratske Akcije (SDA) - Demokratik Hareket Partisi

Lider: Bakir Izetbegović

Aday: Šefik Džaferović

Bu sene Bosna seçimlerinde Bakir Izetbegović aday olmayacağı için SDA’nın adayı Šefik Džaferović olmuştur. Adayın, Izetbegović ailesi ile yakın ilişkisi vardır. 

Sefik Dzaferovic, Bosna’daki en tartışmalı konulardan olan seçim kanununun değişmemesi gerektiğini düşünür. Ona göre; Bosna’nın NATO ve AB dışında bir alternatifi yoktur. Tüm etnik kimliklerle bir arada yaşamayı önerir. Ülkedeki yüksek yargı organlarının Sırplar ve Hırvatlar tarafından idare edildiğini, Boşnakların hukuk kurumlarındaki yerinin çok kısıtlı olduğunu savunur. Sırpların Sırbistan ile Hırvatların Hırvatistan ile yakın ilişki içinde olması ve bu ülkelerin Bosna’daki birçok konuya müdahil olması Džaferović’i rahatsız eder.

**

Socijaldemokratska Partija Bosne i Hercegovine (SDP-BiH) - Bosna-Hersek Sosyal Demokrat Partisi

Lider: Nermin Nikšić

Aday: Denis Bećirović

SDP’nin en önemli avantajı bünyesinde barındırdığı entelektüeller ve uzmanlardır. Bu sayede parti, diğer partilere örnek olacak ekonomik ve sosyal programlar geliştirmiştir. Partinin programı; işsizlik, sağlık hizmetleri, beyin göçü gibi birçok meseleyi ele alır.

Denis Bećirović, enerjik ve gençtir. Zorlu Bosna siyaseti için önemli bir aktör olabilir. Bećirović diğer adaylar arasında en fazla ekonomi vurgusu yapan adaydır. Bosna’da gençleri ülkede tutmak için fabrika-lılaşmanın gerekliliğini savunur. Yolsuzlukla mücadele ve devlet kurumlarının verimli çalışması gibi önemli konulara açıklık getirir. Konuşmalarında tek bayrak ve tek devlet vurgusu yapar.

Ulusalcı ve devletçi bir duruşu vardır. Bosna Hersek’teki ayrılıkçı söylemlere karşı çıkar.

**

Savez za Bolju Budućnost BiH (SBB-BiH) - Daha İyi Bir Gelecek İçin Birlik

Lider: Fahrudin Radončić

Aday: Fahrudin Radončić

Fahrudin Radončić ülkenin en önde gelen iş adamlarından birisidir. Ülkenin yüksek tirajlı gazetesinin ve çok izlenen TV kanallarının sahibidir. Medya patronu olarak anılmaktadır. Partisinin etnik temelli bir gündemi yoktur. Yatırımlara ve özelleştirmelere açık bir ekonomi programı vardır. Boşnaklar içindeki İslamcı ve Osmanlıcı bakış açısını eleştirir. Avrupa entegrasyonunu destekler.

Radončić son iki yıldır; Sosyal Demokrat Parti (SDP) ve Demokratik Cephe (DF) ile resmi olmayan bir birliktelik kurmaya çalışarak SDA’yı saf dışı bırakmayı hayal etmiştir. Radoncic, tutuklandıktan sonra siyasi olarak yara almıştır. Eski popülaritesini yakalamak için çalışır.

NOT: Diğer adaylar; Senad Sepic (Bağımsız Blok-NB), Mirsad Hadzikadic (Bağımsız aday), Amer Jerlagic (Bosna Hersek Partisi).

**

Sırp Adaylar

Savez nezavisnih Socijaldemokrata (SNSD) - Bağımsız Sosyal Demokratlar İttifakı

Lider: Milorad Dodik

Aday: Milorad Dodik

Parti kendini sosyal demokrat olarak tanıtır. Fakat milliyetçi söylem ve tutumu partinin resmi ideolojisiyle ters düşer. Partinin en temel argümanlarından biri; Sırp nüfusunun tehlike altında olduğudur.

Milorad Dodik, ayrılıkçı ve milliyetçi bir siyasetçidir. Bosna devletini “başarısız bir girişim/devlet” olarak tanımlar. Sırp Cumhuriyeti’nin bir devlette olması gereken tüm birimlere sahip olduğunu hatta güvenmediği Bosna ordusu değil de Sırp Cumhuriyeti polis güçleri tarafından korunduğunu dile getirir. Bosna ordusunun ve devlet düzeyindeki tüm organların Sırp Cumhuriyeti’ne karşı hareket ettiğini söyler.

Dodik’in Boşnaklara (Müslümanlara) yönelik olumsuz ve saldırgan açıklamaları vardır. Hırvat Katoliklere karşı da “Fırtına Harekâtı” konusunda sert açıklamalar yapar.

**

Partija Demokratskog Progresa (PDP) -  Demokratik İlerleme Partisi

Lider: Mladen Ivanić

Aday: Mladen Ivanić

Mladen Ivanić, Sırp Cumhuriyetinin sorunlarını sürekli dile getirir. Parti, ekonomik sorunların çözümünü öncelikli hedef olarak belirlemiştir.

Mladen Ivanić, Dodik iktidarından beri entitede fabrikaların açılmadığını, Sırp kesiminin fakirleştiğini söyler. En çok vurguladığı cümle ise “Sırpların normal hayata dönmesi” dir. AB kurumlarla bütünleşmeden yanadır. Reform sürecini destekler.

NOT: Diğer adaylar; Mirjana Popovic (Sırp İlerleme Partisi-SNS), Gojko Klickovic (İlk Sırp Demokrat Parti-Prva SDS).

**

Hırvat Adaylar

Hrvatska Demokratska Zajednica Bosne i Hercegovine (HDZ-BiH) - Bosna-Hersek Hırvat

Demokrat Birliği

Lider:  Dragan Čović

Aday: Dragan Čović

Parti, üçüncü entitenin kurulmasını ister. Partide; Hırvatların, Bosna sisteminde ancak bu şekilde daha etkin ve işlevsel olacağı vurgulanır.

Dragan Čović göre; Bosna Hersek Federasyonu’nu güçlendirmek için reformların yapılması, entitenin “Boşnak entitesine” dönmesine sebep olacağı için tehlikelidir. Merkezi hükümetin güçlenmesini istemez. Čović’e göre; Üçlü Başkanlık Konseyi adaylığı için Sırp, Hırvat ve Boşnak olma şartının değişmesi için Sejdi-Finci davasının sonuçlanması gerekir. Bu nedenle parti, bu davayı yakından takip edeceğini vaat eder. Seçim kanunu değişikliğini destekler.  Ona göre; hem seçim öncesi kaosu engellemek hem de seçim sonuçlarındaki sıkıntıları dile getirmek için seçim kanunundaki değişiklik seçimlerden önce değil de seçimlerden sonra yapılmalıdır.

Covic; Sırbistan ve Rusya’ya yakın bir siyasetçidir. Milorad Dodik ile iyi ilişkiler kurar.

**

Demokratska Fronta (DF) – Demokratik Cephe

Lider: Željko Komšić

Aday: Željko Komšić

DF’nin en temel argümanı “diyalog”tur. Parti, ülkenin iyiliği için diğer partiler ile iletişime ve işbirliğine, etnik köken ve ideoloji olmaksızın açıktır. Parti; işsizlik ile mücadele için; KOBİ’lere ve tarıma devlet desteğini savunur. İşlemez ve şeffaflıktan uzak yargı sistemi değiştirmeyi vaad eder.

Željko Komšić’e göre; Sejdi-Finci davası anayasal değişiklikle ancak sonuçlanabilir. Seçilme hakkının etnisite ile sınırlandırılmaması gerektiğini savunur. Komšić, Hırvat milliyetçiliğini besleyen açıklamalardan ziyade daha ılımlı açıklamalar kullanır. Ona göre; Bosna Hersek’in geleceği etnik çıkarlarda değil, kolektif işbirliklerindedir.

NOT: Diğer adaylar; Jerko İvankovic-Lijanovic (Çalışarak Refah İçin Halk Partisi), Diana Zelenika (Hırvat Demokrat Birliği 1990-HDZ 1990), Borisa Flatar (Bizim Parti-NS)

**

Republica Srpska’da Cumhurbaşkanlığı Yarışı

Republica Srpska’da (RS) Bosna Hersek Genel seçimleriyle eş zamanlı olarak cumhurbaşkanlığı seçimleri yapılacaktır. Seçimlerde iki önemli cephe oluşmuştur.

Birinci cephe Milorad Dodik’in partisi SNSD (Savez nezavisnih Socijaldemokrata - Bağımsız Sosyal Demokratlar İttifakı) ve RS’deki küçük sosyalist/merkez çizgideki partiler tarafından kurulan koalisyondur. Bu partiler; DNS (Demokratski Narodni Savez - Demokratik Halk Birliği) ve Sosyalist Parti’dir. Koalisyonun adayı; Željka Cvijanović’dir. Bu koalisyon, RS’de “geleneksel olarak” oyların çoğunluğunu almak ister.

İkinci cephe; Muhalefet partisi SDS (Srpska Demokratska Stranka; Sırp Demokrat Partisi) liderliğinde kurulmuştur. İttifakın adı “Zafer için İttifak”tır. Koalisyonun içinde; PDP (Partija Demokratskog Progresa - Demokratik İlerleme Partisi) ve NDP (Narodni Demokratski Pokret - Halkın Demokrasi Hareketi) bulunur.  Koalisyonun adayı ise Vukota Govedarica’dır. İttifakın sloganı “RS için Zafer Günü!”dür. Bosna Hersek Üçlü Devlet Başkanlığı için yarışan Mladen Ivanic, yaptığı açıklamada Zafer için İttifak’ın Republica Srpska Cumhurbaşkanlığı adayının, SNSD’ninkinden daha tutkulu ve deneyimli bir politikacı olduğunu söylemiştir. RS’de yıllardır devam eden politik çizginin değişmesini ister.

Sırp Cumhuriyetinde tartışmalı konuların başında David Dragiçeviç gelir. Sırp Cumhuriyeti seçimlerinin ana figürü olmuştur. Özellikle SDS öncülüğündeki muhalefet bloğu “Dragan için Adalet” çağrısı yapmıştır. Polisler tarafından öldürüldüğü düşünülen Dragan’ın davasının sürdürülmesi muhalefet kesimi için önem arz eder. Bir de, muhalefet ve iktidarın karşılıklı kara propagandaları medyada yer alır. İki taraf birbirleri hakkında yolsuzluktan özel hayata birçok konuda iddialar ortaya atar.

RS Cumhurbaşkanlığı koltuğu için yarışacak önemli adayların profilleri şu şekildedir:

**

Savez nezavisnih Socijaldemokrata (SNSD) - Bağımsız Sosyal Demokratlar İttifakı

Lider: Milorad Dodik

Aday: Željka Cvijanović

Željka Cvijanović, Dodik’in en güvendiği isimlerden biridir. SNSD liderliğindeki koalisyonun adayıdır. 2014 yılı Bosna Hersek Genel seçimlerinde Üçlü Devlet Başkanlığı Konseyinin Sırp adayı olmuştur fakat seçilememiştir. RS’de Başbakanlığa atanmıştır.

Cvijanović, Avrupa Birliğini çokça eleştirir. Avrupa’nın Bosna seçimlerine acımasızca müdahil olup, RS aleyhine çalıştığını söyler. Avrupa Birliği’nin üyelik olmadan Republica Srpska’ya baskı kurmasını ve sorumluluklar yüklemesini kabul etmez. Srebrenica’yı soykırım olarak kabul etmez.

Cvijanović’in Bosna Hersek devletine ve kurumlarına da güveni yoktur. Cvijanović, Bosna Hersek devlet kurumunun, Republica Srpska ve Sırbistan’da 70’e yakın üst düzey kişiyi dinlemesini yasadışı bir müdahale olarak değerlendirir. Seçim sürecinde bu mevzuyu sıkça dile getirmiştir.

**

Srpska Demokratska Stranka (SDS) - Sırp Demokrat Partisi

Lider: Vukota Govedarica

Aday: Vukota Govedarica

Zafer İçin İttifak Koalisyonunun adayı SDS parti lideri Vukota Govedarica’dır. Başlangıçta NDP, koalisyon adayından memnun olmamıştır. SDS ile yapılan görüşmelerden sonra, seçimler kazanılırsa NDP’ye başbakanlık veyahut RS Ulusal Meclis Başkanlık pozisyonu verileceği konusunda mutabakata varılmıştır.

SDS içindeki üyeler arasında ideolojik ayrılıklar vardır. Partideki bir kısım aşırı milliyetçi iken diğer kesim daha yapıcı ve Avrupa’ya yakındır. Seçimlerden sonra, SDS ve koalisyon içinden SNSD’ye geçişler olacağına dair dedikodular dönmektedir. Parti ideolojisindeki bu ayrılık, seçim sürecinde Govedarica’yı en fazla zorlayan meseledir. Bu nedenle Govedarica, parti tabanını tutabilmek için orta halli, muğlak açıklamalar yapar. Kafa karıştırıcı tutumlar sergiler. Örneğin; Govedarica, özgürce yaşamak isteyen Sırpların taleplerini yerine getireceğini söyler. Eski-moda milliyetçilikle ya da Sırpları kandırarak bir yere varılamayacağını vurgular. Onun için önemli olan “ulusal çıkarladır”. Fakat diğer taraftan Radovan Karadzic’e benzemek istediğini açıklar.

Govedarica, 12 yıllık Dodik ve partisinin iktidarının sonunun geldiğini söyler. Govedarica, rakibi Željka Cvijanović’i zayıflatmak için birçok iddia ortaya atar. Nefret söylemlerini sıkça kullanır.

Ölen David isimli genç, muhalefetin en çok kullandığı simgedir. Koalisyon içindeki partiler “David için Adalet” sloganlı protestolar için parti tabanlarına çağrıda bulunmuştur.

**

Yazının daha 'fancy' haline Balkan Edebiyatı'ndan ulaşabilirsiniz:
http://www.balkanedebiyati.com/bosna-hersek-genel-secimleri-2018/