Kosova’nın Vergi Artırımı Türkiye için Avantaj mı?

Geçtiğimiz günlerde Kosova Bakanlar Kurulu, Sırbistan'a uyguladığı yüzde 10'luk gümrük vergisini Sırbistan'ın Kosova'ya karşı olumsuz ve düşmanca tutumundan ötürü yüzde 100'e çıkardı. Bu uygulama Bosna Hersek için de yapıldı. Bakanlar Kurulu’nda yapılan görüşmelerden sonra “Kosovo i Metohija” yazılı ürünlerin Kosova raflarından kaldırılması istendi. Açıklamalara göre; Kosovo i Metohija ibareli ürünler, Sırbistan’ın Kosova’yı devlet olarak kabul etmediğini göstermektedir. Bu nedenle bu ürünlerin Kosova’da dolaşımda olması, bir devlet olarak Kosova’ya saygısızlıktır.

     Kosova Başbakanı Ramush Haradinaj, Sırbistan’a yönelik şüpheci açıklamalarıyla bilinen, Sırpların da siyasette olmasını istemediği bir liderdir. Haradinaj, Bakanlar Kurulu tarafından alınan kararın arkasında olduğunu açıklamıştır. Haradinaj, yaptığı açıklamada Sırbistan ve Kosova arasındaki CEFTA’nın, işlevselliğini ve güvenilirliğini kaybettiğini belirtmiştir.

Olayın CEFTA Boyutu Nedir?

CEFTA; Orta Avrupa Serbest Ticaret Anlaşması olarak bilenen, Sırbistan ve Kosova’nın 2007 yılında imzaladığı bir anlaşmadır. Ülkeler Avrupa Birliği’ne üye olduklarında bu anlaşmadan çıkmaktadırlar. Şu an CEFTA üyesi ülkeler; Sırbistan, Kosova, Bosna Hersek, Moldova, Karadağ, Arnavutluk’tur.

     CEFTA’ya göre; ülkeler ticari ilişkilerde vergi uygulaması yapamazlar. Ülkeler, birbirlerine gümrük vergisi uygulayamazlar. Bu nedenle Avrupa Birliği Komisyonu Kosova’nın vergi kararını geri çekmesi için bazı açıklamalarda bulunmuştur. Kosova’nın bu girişiminin hukuksuz ve usulsüz olduğu vurgulanmaktadır. Fakat Sırbistan, Kosova’nın zayıf devlet yapısı ve yatırımcılarının durumundan faydalanarak,  yıllardır Kosova’ya vergi yaptırımı uygulamakta ve Avrupa tarafından uyarı almamaktadır. Örneğin; Kosovalı şirketler Sırbistan’da ihaleye girmek istediklerinde vergi barajı ile karşı karşıya kalmaktadırlar. Bu durum Avrupa tarafından görmezden gelinmektedir.

Olayın Kosova Devleti için Önemi Nedir?

Geçtiğimiz günlerde Kosova’nın Uluslararası Polis Teşkilatı (INTERPOL) başvurusu üyeler arasında 3'te 2'lik çoğunluk sağlanamadığı için kabul edilmemiştir. Kosova tarafından yapılan açıklamada Sırbistan’ın ‘vahşi bir kampanya’ yürüttüğü belirtilerek, kararın alınmasında Sırbistan suçlanmıştır.

     Ülkede yapılan bazı yorumlara göre; Kosova, ülkesinde satılan ürünlerle Sırbistan ekonomisine 400 milyon Euro’luk katkı sunmaktadır. Bu katkının, Kosova’nın devlet olarak tanınmaması konusunda yapılan propagandalara harcandığı düşünülmektedir. Bu nedenle Kosova, Sırbistan’a ticari bir tavır takınmak konusunda kendisini haklı görmektedir.
      Ayrıca, INTERPOL oylamasının Kosova'nın dilediği gibi gitmemesi ülkede hükümete yönelik eleştirileri artırmışken, Sırbistan'a yönelik yapılan bu ticari misilleme, iç siyaseti bir nebze olsun rahatlatacaktır. Kamuoyunun ilgisini; INTERPOL'den alıp, milliyetçi söylemlerle birlikte "Kosova'nın bir devlet olduğuna, Sırbistan'ın istediği gibi top koşturamayacağına" yöneltecektir. 

Olayın Türkiye için Önemi Nedir?

Türkiye; Kosova ile 2013 yılında ilk defa Serbest Ticaret Anlaşması imzalamıştır. Fakat bu anlaşma, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde onaylanmasına rağmen Kosova parlamentosunda halen daha görüşülmemiştir. Kosova’daki; parlamento eylemleri, seçimler, hükümetlerin kurulamaması gibi nedenler anlaşmanın parlamentoda görüşülmesinin önündeki en büyük engeldir. Bunun yanı sıra; özellikle Sırp siyasetçiler, Türkiye ile Kosova arasında yapılacak “vergilendirmenin önlenmesi” konusundaki hamleleri olumsuz yönde değerlendirmektedir.

     Türkiye, Kosova’nın Sırbistan ile arasının gerilmesinden sonra kendi mallarını Kosova’ya daha kolay ve rahat sokabilecektir. Kosova’da Sırbistan firmalarının ürünleri çeşitlilik bakımından çok fazladır. Sırbistan, Kosova ile ekonomik olarak kurduğu bu organik bağı Türkiye’nin zayıflatmasını istemeyecektir. Bu nedenle Sırbistan, Kosova ve Türkiye arasındaki Serbest Ticaret Anlaşması’nın imzalanmasını ve onaylanmasını istemeyecektir. Türk üreticilerin mallarının Kosova’da vergisiz olarak dolaşması Türkiye’nin karına olsa da Türkiye, iki ülke arasındaki bu gelişmeleri hassasiyetle takip edecektir. Çünkü Türkiye’nin Bosna Hersek ve Sırbistan ile ilişkileri gayet iyidir. Bu nedenle, çok boyutu olan bu gelişmeyi daha temkinli bir şekilde takip edecektir.